पेंचहून ‘हिरकणी’ वाघिणीची सुरक्षित स्थलांतर व निसर्गमुक्ती; सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पातील वाघसंख्या घट्ट करण्याचा उद्देश.

सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पात ‘हिरकणी’ नावाची वाघिण यशस्वीपणे निसर्गात मुक्त केली गेली आहे, ज्यामुळे पश्चिम महाराष्ट्रातील कोयना अभयारण्यातील वाघसंरक्षण महत्त्वाचा टप्पा पूर्ण झाला आहे.

ही वाघिण, जी आधी पेंच टायगर रिझर्व्ह (मध्य प्रदेश) मध्ये “PTR-123” म्हणून ओळखली जात होती, तिला सह्याद्रीत स्थानांतर करण्याचा निर्णय वन्यजीव संवर्धन कार्यक्रम TARA (Tiger Augmentation and Range Expansion) अंतर्गत घेण्यात आला होता. या कार्यक्रमाचा मुख्य उद्देश सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पातील वाघसंख्येला बढावा देणे आणि त्याचे दीर्घकालीन जैविक संतुलन सुनिश्चित करणे आहे.

फील्ड डायरेक्टर तुषार चव्हाण यांच्या मते, हिरकणी वाघिण साधारण ४ ते ५ वर्षांची असून नागलवाडी जंगल परिसरातून ५ फेब्रुवारी रोजी पकडण्यात आली होती. पश्चात तिला आवश्यक आरोग्य तपासण्या, वैद्यकीय देखरेख आणि सुरक्षित वाहतुकीनंतर सह्याद्री रिझर्वमध्ये आणण्यात आले. 

शुक्रवारी रात्री तिला बोअर मार्गे कोयना अभयारण्यात नेले गेले आणि शनिवारी सकाळी कोअर जंगल क्षेत्रात तिचे मुक्तीकरण करण्यात आले. या भागात आधी फक्त काही वाघीण आणि नर वाघ ‘बाजी’ उपस्थित होते. हिरकणीची सोडून देणे हे जोडी वंशवाढीसाठी व प्रजातीच्या दीर्घकालीन वाढीसाठी महत्त्वाचे पाऊल आहे, असे वनविभागाने सांगितले आहे.

वन्यजीव तज्ज्ञांचा असा विश्वास आहे की, हिरकणीच्या या नव्या जंगलातील प्रवेशामुळे जागतिक स्वरूपातील जैवविविधतेला बळ मिळेल, पर्यावरण संतुलन सुधारेल आणि कोयना अभयारण्यातील पर्यटनाला नवचैतन्य प्राप्त होईल. 

हिरकणीची प्रगती आणि तिचे नव्या घराशी जुळून घेण्याची प्रक्रिया वन्यजीव अधिकारी नियमितपणे रेडियो कॉलर आणि उपग्रह-आधारित ट्रॅकिंगद्वारे निरीक्षण करत आहेत, ज्यामुळे तिचे आरोग्य, वागणूक, तसेच जंगलातील स्थिती याबद्दल त्वरित माहिती मिळू शकते.

सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्प, ज्यामध्ये कोयना अभयारण्याबरोबरच चांदोली राष्ट्रीय उद्यान व राधानगरी अभयारण्य देखील येतात, त्याचे क्षेत्र सुमारे 1165 चौ. किमी. पर्यंत पसरलेले आहे आणि ते महाराष्ट्रातील वन्यजीव संवर्धनातील एक प्रमुख केंद्र मानले जाते.

Newsnetwork360marathi TARA Hirkani PTR Tiger