देवीच्या दर्शनासाठी गेले अन् मृत्यूच्या विळख्यात सापडले! कोलकात्यात १९ बळी; एका घोषणेनं घडवला अनर्थ?

कोलकाता : पश्चिम बंगालची राजधानी कोलकाता येथे दुर्गापूजेच्या उत्सवाला भीषण दुर्घटनेचे गालबोट लागले आहे. उत्तर कोलकात्यातील चोरबागान सार्वजनिक दुर्गापूजा मंडपात शनिवारी (१७ ऑक्टोबर) संध्याकाळी झालेल्या चेंगराचेंगरीत १९ जणांचा मृत्यू झाला, तर २५ जण जखमी झाले आहेत. या घटनेमुळे देशभरात हळहळ व्यक्त केली जात आहे. विशेष म्हणजे, मंडप कोसळण्याच्या शक्यतेबाबत लाऊडस्पीकरवरून करण्यात आलेल्या घोषणेमुळे भाविकांमध्ये घबराट पसरल्याचा संशय व्यक्त केला जात आहे. या प्रकरणात पोलिसांनी पूजा समितीच्या पदाधिकाऱ्यांसह सात जणांना अटक केली आहे.

नेमकं काय घडलं?

शनिवारी दुर्गापूजेच्या सप्तमीच्या दिवशी चोरबागान येथील मंडपात देवीच्या दर्शनासाठी भाविकांनी मोठी गर्दी केली होती. संध्याकाळी सुमारे ७ वाजून ४० मिनिटांच्या सुमारास अचानक पाऊस सुरू झाल्याने परिस्थिती अधिकच बिकट झाली. गर्दी वाढत असतानाच मंडपाच्या सुरक्षिततेबाबत लाऊडस्पीकरवरून घोषणा करण्यात आल्याची माहिती समोर आली.

या घोषणेनंतर भाविकांनी मंडपातून बाहेर पडण्यासाठी धाव घेतली. मात्र, अरुंद प्रवेशमार्ग आणि प्रचंड गर्दीमुळे चेंगराचेंगरी झाली. काही नागरिक खाली पडले, तर अनेक जण गर्दीत अडकले. काही क्षणांतच उत्सवाच्या ठिकाणी आरडाओरडा आणि गोंधळाचे वातावरण निर्माण झाले.

'मंडप कोसळणार' या घोषणेमुळे १९ जणांचा बळी?

या दुर्घटनेमागे एका घोषणेची महत्त्वाची भूमिका असल्याचा संशय पोलिसांना आहे. प्रत्यक्षदर्शींच्या माहितीनुसार, मंडपाची परिस्थिती धोकादायक असून तो कोसळू शकतो, त्यामुळे नागरिकांनी बाहेर पडावे, अशा आशयाची घोषणा करण्यात आली होती.

ही घोषणा ऐकताच नागरिकांमध्ये भीती पसरली आणि अनेकांनी एकाच वेळी बाहेर पडण्याचा प्रयत्न केला. परिणामी चेंगराचेंगरीची परिस्थिती निर्माण झाली.

पोलिसांच्या हाती या घोषणेचा व्हिडिओ लागला असून तो तपासण्यात येत आहे. घोषणा नेमकी कोणी केली, त्यामागील कारण काय होते आणि त्यामुळेच चेंगराचेंगरी झाली का, याचा शोध सुरू आहे. त्यामुळे चुकीची घोषणा हेच दुर्घटनेचे अंतिम कारण असल्याचे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.

आयोजकांच्या निष्काळजीपणाचा आरोप; सात जणांना अटक

या दुर्घटनेनंतर कोलकाता पोलिसांनी आयोजक आणि सुरक्षा व्यवस्थेशी संबंधित व्यक्तींविरोधात कारवाई सुरू केली आहे. सुरुवातीला १४ जणांना चौकशीसाठी ताब्यात घेण्यात आले होते. त्यापैकी सात जणांना अटक करण्यात आली आहे.

अटक करण्यात आलेल्यांमध्ये पूजा समितीचे सचिव राज कुमार सेवरा, उपाध्यक्ष शांतनु दुबे, मंडपाच्या बांधकामाशी संबंधित बिप्लब मुखर्जी, गर्दी नियंत्रणाची जबाबदारी असलेले कौशिक साहा आणि पिंटू डे तसेच खासगी सुरक्षा व्यवस्थेतील सुमन चक्रवर्ती आणि राजेश पाल यांचा समावेश आहे.

याप्रकरणी गिरीश पार्क पोलीस ठाण्यात भारतीय न्याय संहितेच्या कलम १०५, ११० आणि ३(५) अंतर्गत गुन्हा नोंदवण्यात आला आहे.

एकच प्रवेशमार्ग आणि बाहेर पडण्याची अपुरी व्यवस्था?

प्राथमिक तपासात गर्दी नियंत्रणातील गंभीर त्रुटी समोर येत असल्याचे पोलिसांनी म्हटले आहे. मंडप परिसरातील अरुंद मार्ग, मोठ्या संख्येने आलेले भाविक आणि अपुरी सुरक्षा व्यवस्था यामुळे परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर गेल्याचा संशय आहे.

प्रवेश आणि बाहेर पडण्याच्या व्यवस्थेत पुरेसा समन्वय नव्हता का, तसेच आपत्कालीन परिस्थितीत नागरिकांना सुरक्षित बाहेर काढण्यासाठी आवश्यक उपाययोजना करण्यात आल्या होत्या का, याची चौकशी सुरू आहे.

स्थानिक नागरिकांनीही गर्दी नियंत्रणासाठी पुरेसा पोलीस बंदोबस्त नसल्याचा आरोप केला आहे. त्यामुळे आयोजकांसह सुरक्षा यंत्रणेच्या भूमिकेवरही प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

सीसीटीव्ही फुटेजच्या आधारे तपास सुरू

या दुर्घटनेनंतर पोलिसांनी घटनास्थळावरील सीसीटीव्ही फुटेज ताब्यात घेतले असून प्रत्यक्षदर्शींचे जबाब नोंदवण्यास सुरुवात केली आहे. मंडपाच्या बांधकामाची सुरक्षितता, गर्दीचे नियोजन आणि आपत्कालीन व्यवस्थेतील त्रुटींची तपासणी केली जात आहे.

दरम्यान, या दुर्घटनेमुळे सार्वजनिक उत्सवांमध्ये भाविकांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. लाखो नागरिक सहभागी होणाऱ्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांमध्ये गर्दी नियंत्रण, स्वतंत्र प्रवेश व निर्गमन मार्ग आणि प्रशिक्षित सुरक्षा कर्मचारी असणे किती आवश्यक आहे, हे या घटनेने अधोरेखित केले आहे.

उत्सवाच्या आनंदात सहभागी होण्यासाठी आलेल्या १९ जणांचा मृत्यू झाल्याने चोरबागान परिसरावर शोककळा पसरली आहे. या दुर्घटनेसाठी नेमके कोण जबाबदार आहे, हे पोलीस तपासातून स्पष्ट होणार आहे.