'तो राजा, मी प्रजा... हे जेन झीला मान्य नाही!' तुकाराम मुंढेंनी सांगितलं नव्या पिढीचं वेगळेपण

कराड : आजच्या तरुण पिढीला अर्थात 'जेन झी'ला (Gen Z) अनेकदा बेजबाबदार, उतावीळ किंवा मोबाईलमध्ये गुंतलेली पिढी म्हणून पाहिले जाते. मात्र, या पिढीबाबत समाजात असलेल्या गैरसमजांना छेद देत अन्न व औषध प्रशासन विभागाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी जेन झीच्या विचारसरणीचे जाहीर कौतुक केले आहे. 'जेन झी ही सर्वाधिक माहिती आणि ज्ञान उपलब्ध असलेली पिढी आहे. या पिढीला दांभिकपणा खपत नाही आणि समाजातील उच्च-नीचतेची उतरंडही मान्य नाही,' असे मत त्यांनी व्यक्त केले.

कराड नगरपरिषदेच्या वतीने आयोजित शारदीय व्याख्यानमालेत तुकाराम मुंढे बोलत होते. यावेळी त्यांनी तरुण पिढीसमोरील आव्हाने, तंत्रज्ञानामुळे झालेले बदल, शिक्षणाचे महत्त्व आणि लोकशाही मूल्यांवर भाष्य केले. तसेच आपल्या बालपणीच्या आठवणींना उजाळा देत महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण यांच्या कार्याचेही स्मरण केले.

'जगातील माहिती आता तुमच्या खिशात'; जेन झीच्या ज्ञानाबाबत मुंढेंचं मोठं विधान

जेन झीबाबत बोलताना मुंढे म्हणाले की, आजच्या तरुण पिढीविषयी पालकांमध्ये आणि जुन्या पिढीमध्ये अनेक समज-गैरसमज आहेत. मात्र, आजची पिढी ही आतापर्यंतच्या सर्वाधिक माहिती उपलब्ध असलेल्या पिढ्यांपैकी एक आहे.

पूर्वी कोणत्याही विषयाची माहिती मिळवण्यासाठी पुस्तके, ग्रंथालये आणि शिक्षकांची मदत घ्यावी लागत असे. माहितीचे संकलन करून तिचा अभ्यास करण्यासाठी अनेक महिने किंवा वर्षे लागत असत. मात्र, आता तंत्रज्ञानामुळे हीच माहिती काही सेकंदांत उपलब्ध होते.

'खिशातून मोबाईल काढला आणि जीपीटी किंवा गुगलवर सर्च केलं की जगभरातील माहिती तुमच्यासमोर येते. जगातील माहिती तुमच्या खिशात आहे, हीच तुमची मोठी ताकद आहे,' असे मुंढे यांनी सांगितले.

'तुम्ही खोटं बोलताय असं थेट सांगण्याची हिंमत जेन झीमध्ये आहे'

जेन झीच्या स्वभावातील आणखी एका महत्त्वाच्या गुणाकडे मुंढे यांनी लक्ष वेधले. या पिढीला दांभिकपणा अजिबात आवडत नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

एखादी व्यक्ती सार्वजनिक व्यासपीठावर वेगळी भूमिका मांडत असेल आणि प्रत्यक्षातील तिचे वर्तन त्या भूमिकेच्या विरोधात असेल, तर आजची तरुण पिढी तंत्रज्ञानाच्या मदतीने ही विसंगती काही सेकंदांत शोधू शकते.

'तुम्ही खोटं बोलताय, यापूर्वी तुम्ही वेगळं बोलला होता, असं थेट सांगण्याची ताकद या पिढीत आहे. दांभिकपणाला दांभिक म्हणण्याची हिंमत असणं ही अत्यंत महत्त्वाची गोष्ट आहे,' अशा शब्दांत मुंढे यांनी तरुणाईचे कौतुक केले.

'निकाल हवा, तोही वेळेत आणि पारदर्शकपणे!'

जेन झीची आणखी एक सकारात्मक बाजू सांगताना मुंढे यांनी या पिढीच्या काम करण्याच्या पद्धतीवर भाष्य केले.

आजच्या तरुणांना प्रत्येक गोष्टीचा निकाल वेळेत हवा असतो. केवळ आश्वासनांवर समाधान न मानता काम पारदर्शकपणे आणि योग्य पद्धतीने पूर्ण झाले पाहिजे, अशी त्यांची अपेक्षा असते.

आपल्याला अपेक्षित परिणाम मिळवण्यासाठी प्रयत्न करण्याची तयारी आणि योग्य गोष्टींसाठी तडजोड न करण्याची भूमिका हे या पिढीचे महत्त्वाचे गुण असल्याचे मुंढे म्हणाले.

'तो राजा आणि मी प्रजा, ही मानसिकता जेन झीला मान्य नाही'

व्याख्यानातील सर्वाधिक लक्षवेधी मुद्दा म्हणजे जेन झीचा सामाजिक उतरंडीला असलेला विरोध.

मुंढे म्हणाले की, 'तुमच्या पिढीची मला सर्वात जास्त आवडणारी गोष्ट म्हणजे तुम्हाला उतरंड आवडत नाही. तुम्हाला हायरार्की मान्य नाही. तो उच्च आणि मी नीच, तो लीडर आणि मी सामान्य माणूस, तो राजा आणि मी प्रजा, हे तुम्हाला मान्य नाही.'

सामाजिक दर्जा, पद किंवा अधिकार यांच्या आधारावर माणसांमध्ये भेदभाव करण्याची मानसिकता नव्या पिढीला मान्य नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

विशेष म्हणजे, 'हीच खरी लोकशाहीची लक्षणे आहेत,' असे सांगत त्यांनी तरुणाईच्या समानतेच्या विचारांचे समर्थन केले.

शिक्षणाचे महत्त्व आणि यशवंतराव चव्हाण यांच्या कार्याचे स्मरण

या व्याख्यानात तुकाराम मुंढे यांनी आपल्या बालपणीच्या आठवणी आणि शिक्षणाचे आयुष्यातील महत्त्व यावरही विचार मांडले. महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण यांच्या कार्याचे स्मरण करत त्यांनी त्यांच्या योगदानाचा उल्लेख केला.

एकीकडे जेन झी पिढीवर सातत्याने टीका होत असताना, दुसरीकडे तुकाराम मुंढे यांनी या पिढीच्या ज्ञानाचे, प्रश्न विचारण्याच्या क्षमतेचे आणि समानतेच्या भूमिकेचे केलेले कौतुक लक्षवेधी ठरले आहे.

जेन झी ही केवळ मोबाईल आणि सोशल मीडियापुरती मर्यादित नसून, माहितीच्या आधारे प्रश्न विचारणारी, पारदर्शकतेची मागणी करणारी आणि सामाजिक उतरंडीला आव्हान देणारी पिढी असल्याचे मुंढे यांच्या भाषणातून अधोरेखित झाले.