दौंडमध्ये जलप्रदूषणामुळे भीमा नदीत हजारो मासे मृत; शेतकरी चिंतेत
पुणे जिल्ह्यातील दौंड तालुक्यातील देऊळगावराजे परिसरातून वाहणाऱ्या भीमा नदीच्या पात्रात जलप्रदूषण आणि रासायनिक सांडपाण्यामुळे हजारो मासे मृत आढळले आहेत. परिसरात तीव्र दुर्गंधी पसरली असून याचा मोठा फटका स्थानिक शेतकऱ्यांना बसत आहे.

दौंड (पुणे) : पुणे जिल्ह्यातील दौंड तालुक्यातून पर्यावरणाचा ऱ्हास दर्शवणारा एक अत्यंत धक्कादायक आणि गंभीर प्रकार समोर आला आहे. तालुक्यातील देऊळगावराजे परिसरातून वाहणाऱ्या भीमा नदीच्या पात्रात तब्बल हजारो मासे मृतावस्थेत आढळून आले आहेत. नदीच्या पाण्यावर मोठ्या प्रमाणात मृत माशांचा अक्षरशः खच पडलेला दिसत असून, अचानक एवढ्या मोठ्या संख्येने जलचरांचा मृत्यू झाल्याने संपूर्ण दौंड तालुक्यात मोठी खळबळ उडाली आहे. सकाळच्या सुमारास नदीकाठी गेलेल्या स्थानिक ग्रामस्थांच्या आणि शेतकऱ्यांच्या हा प्रकार निदर्शनास आला, त्यानंतर पाहता पाहता नदीकिनारी नागरिकांची मोठी गर्दी जमली आणि नदीतील या विदारक दृश्यामुळे सर्वत्र हळहळ व्यक्त केली जात आहे.
नदीच्या पात्रात मोठ्या प्रमाणात मासे मृत होऊन पाण्यावर तरंगत असल्यामुळे संपूर्ण देऊळगावराजे आणि आसपासच्या नदीकाठच्या परिसरात तीव्र दुर्गंधीचे साम्राज्य पसरले आहे. या असह्य दुर्गंधीमुळे स्थानिक नागरिकांना घराबाहेर पडणे आणि श्वास घेणेही कठीण झाले असून, नागरिकांना नाक मुठीत धरून वावरावे लागत आहे. मृत मासे पाण्यातच कुजत असल्याने नदीचे पाणी अधिकच दूषित होत असून, यामुळे परिसरात साथीचे रोग आणि विविध आजार पसरण्याची दाट भीती नागरिकांकडून व्यक्त केली जात आहे. एकेकाळी या परिसरासाठी जीवनदायिनी म्हणून ओळखली जाणारी भीमा नदी आज मानवी हस्तक्षेप आणि प्रदूषणामुळे मुक्या जीवांसाठी मृत्यूचा सापळा बनली असल्याची भावना ग्रामस्थ व्यक्त करत आहेत.
भीमा नदीच्या पाण्यात मोठ्या प्रमाणात सोडले जाणारे रासायनिक सांडपाणी आणि वाढत्या जलप्रदूषणामुळे पाण्यातील ऑक्सिजनचे प्रमाण कमी होऊन हा प्रकार घडल्याचा आरोप स्थानिक ग्रामस्थांनी केला आहे. नदीपात्रात कोणतीही प्रक्रिया न करता थेट केमिकलयुक्त पाणी सोडले जात असल्याने भीमा नदीचे पाणी अत्यंत प्रदूषित झाले आहे आणि त्याचा थेट व गंभीर परिणाम नदीतील संपूर्ण जीवसृष्टीवर होत आहे. या गंभीर घटनेमुळे परिसरातील शेतकऱ्यांनी तीव्र चिंता व्यक्त केली आहे, कारण देऊळगावराजे आणि आसपासच्या गावांतील शेती ही पूर्णपणे भीमा नदीच्या याच पाण्यावर अवलंबून आहे. हेच प्रदूषित पाणी शेतीच्या पिकांना दिले जात असल्याने उभी पिके जळून जाण्याची किंवा पिकांचे मोठे नुकसान होण्याची शक्यता निर्माण झाली असून, पाळीव जनावरांच्या पिण्याच्या पाण्याचाही प्रश्न गंभीर बनला आहे.
या संपूर्ण प्रकारामुळे स्थानिक मच्छीमार बांधवांचेही मोठे आर्थिक नुकसान झाले असून त्यांच्या उपजीविकेचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे. वारंवार तक्रारी करूनही नदीतील प्रदूषण थांबत नसल्याने नागरिकांमध्ये प्रशासनाविरोधात तीव्र संतापाची लाट पसरली आहे. महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ (MPCB) आणि स्थानिक प्रशासनाने या घटनेची तात्काळ व गंभीर दखल घेऊन नदीच्या पाण्याचे नमुने तपासावेत, तसेच नदीपात्रात रासायनिक सांडपाणी सोडणाऱ्या कारखान्यांवर किंवा संबंधित दोषींवर कठोर फौजदारी कारवाई करावी, अशी जोरदार मागणी देऊळगावराजे येथील शेतकरी आणि ग्रामस्थांकडून केली जात आहे.