बांगलादेशात कामगारांचा संताप अनावर! वेतनवाढीसाठी रस्त्यावर उतरले हजारो कामगार, पोलिसांशी संघर्ष

ढाका : बांगलादेशमध्ये वस्त्रोद्योग क्षेत्रातील कामगारांचा वेतनवाढीचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. किमान मासिक वेतनात वाढ करण्याच्या मागणीसाठी राजधानी ढाक्यासह तीन प्रमुख औद्योगिक भागांमध्ये कामगारांनी तीव्र आंदोलन सुरू केले आहे. या आंदोलनाला हिंसक वळण लागले असून, अनेक ठिकाणी पोलिसांशी आंदोलकांची झटापट झाली. आंदोलकांनी रस्ते अडवले, पोलिसांवर दगडफेक केली, तर काही ठिकाणी पोलीस वाहने आणि चौकीला आग लावण्यात आली. परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी पोलिसांना लाठीचार्ज आणि अश्रुधुराचा वापर करावा लागला.

ढाक्यात आंदोलकांची दगडफेक; मेट्रो स्टेशनचे प्रवेशद्वार बंद

1 नोव्हेंबर रोजी सकाळी ढाक्यातील मिरपूर-10 चौकात मोठ्या संख्येने कामगार जमा झाले. त्यांनी रस्ते अडवून वाहतूक रोखली. यावेळी आंदोलक आणि पोलिसांमध्ये संघर्ष झाला. पोलिसांच्या म्हणण्यानुसार, काही कामगारांनी पोलिसांवर हल्ला केल्यानंतर परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी लाठीचार्ज करण्यात आला. जमावाला पांगवण्यासाठी अश्रुधुराच्या नळकांड्याही फोडण्यात आल्या.

या हिंसाचारामुळे परिसरातील तणाव वाढला. सुरक्षेच्या कारणास्तव मिरपूर-10 मेट्रो स्टेशनचे प्रवेशद्वार बंद करावे लागले. यापूर्वी शनिवारीही कामगारांनी याच परिसरात सुमारे चार तास रस्ता रोखून धरला होता.

गाझीपूरमध्ये पोलीस चौकीला आग; बीजीबी तैनात

ढाक्याच्या उत्तरेकडील गाझीपूरमधील कालिकैर परिसरातही रविवारी सकाळपासून आंदोलन सुरू झाले. कोनाबारी भागात संतप्त आंदोलकांनी पोलीस चौकीला आग लावली. याशिवाय महामार्ग रोखून धरल्याने वाहतुकीवर परिणाम झाला.

परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी प्रशासनाने बॉर्डर गार्ड बांगलादेशच्या (BGB) पाच तुकड्या तैनात करण्याची घोषणा केली. दरम्यान, आशुलिया औद्योगिक परिसरातही कामगारांच्या आंदोलनामुळे अनेक कारखान्यांमधील कामकाज ठप्प झाले. काही ठिकाणी तोडफोड झाल्यानंतर कारखाना व्यवस्थापनाने सुट्टी जाहीर केली. विविध वृत्तांनुसार, परिसरातील किमान 30 कारखाने बंद राहिले.

30 हजार टाका किमान वेतनाची मागणी

बांगलादेशमधील वस्त्रोद्योग कामगारांना डिसेंबर 2023 मध्ये किमान मासिक वेतन म्हणून 9,600 टाका निश्चित करण्यात आले होते. मात्र, वाढत्या महागाईच्या पार्श्वभूमीवर हे वेतन अपुरे असल्याचे कामगारांचे म्हणणे आहे.

कामगारांच्या दाव्यानुसार, ओव्हरटाईमसह त्यांना महिन्याला साधारण 14 ते 15 हजार टाका मिळतात. मात्र, घरभाडे, अन्नधान्य, वैद्यकीय उपचार आणि मुलांच्या शिक्षणाचा खर्च भागवणे कठीण झाले आहे. काही वर्षांपूर्वी दोन हजार टाका असलेले घरभाडे आता सहा हजार टाक्यांपर्यंत पोहोचले आहे. त्यामुळे कामगारांनी किमान मासिक वेतन 30 हजार टाका करण्याची मागणी केली आहे.

सरकारकडून सहा सदस्यीय वेतन मंडळाची स्थापना

कामगारांच्या आंदोलनाची तीव्रता लक्षात घेऊन बांगलादेश सरकारने सहा सदस्यीय वेतन मंडळ स्थापन केले आहे. वस्त्रोद्योग कामगारांसाठी नवीन किमान वेतन निश्चित करण्याची जबाबदारी या मंडळावर सोपवण्यात आली आहे.

कामगार मंत्री आरिफुल हक चौधरी यांनी हे मंडळ शक्य तितक्या लवकर नवीन वेतन निश्चित करेल, असे सांगितले. या मंडळात कारखानदारांचे प्रतिनिधी, कामगार संघटनांचे प्रतिनिधी आणि एका स्वतंत्र प्रतिनिधीचा समावेश आहे. सरकारने कामगारांना आंदोलन थांबवून रस्ते मोकळे करण्याचे आणि कामावर परतण्याचे आवाहन केले आहे. मात्र, नवीन वेतन किती असेल आणि त्याची अंमलबजावणी कधीपासून होणार, याबाबत अद्याप स्पष्टता नाही.

बांगलादेशच्या अर्थव्यवस्थेत वस्त्रोद्योगाचे मोठे योगदान

बांगलादेश गारमेंट मॅन्युफॅक्चरर्स अँड एक्सपोर्टर्स असोसिएशनच्या (BGMEA) माहितीनुसार, देशात सुमारे चार हजार नोंदणीकृत वस्त्र कारखाने असून, या क्षेत्रात 40 लाखांहून अधिक लोक काम करतात.

चीननंतर बांगलादेश हा जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा वस्त्र निर्यातदार देश आहे. बांगलादेशमध्ये तयार होणारे कपडे 150 हून अधिक देशांमध्ये निर्यात केले जातात. त्यामुळे वस्त्रोद्योग कामगारांचे आंदोलन आणि वेतनवाढीचा प्रश्न केवळ कामगारांपुरता मर्यादित नसून, देशाच्या अर्थव्यवस्थेवरही त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.