साखरेच्या दरवाढीला लगाम घालण्यासाठी सरकारचा मोठा निर्णय; 10 लाख टन आयात, पण ‘हा’ नियम ठरला महत्त्वाचा

_{Ai Generated}

नवी दिल्ली : सणासुदीच्या काळाआधीच साखरेच्या दरवाढीने ग्राहकांच्या चिंतेत भर पडली आहे. गेल्या महिनाभरात साखरेच्या किरकोळ दरात तब्बल 29 टक्क्यांची वाढ झाली असून, काही ठिकाणी दर 75 रुपये प्रति किलोपर्यंत पोहोचला आहे. त्यामुळे वाढत्या किमतींना आळा घालण्यासाठी केंद्र सरकारने मोठा निर्णय घेतला आहे. मात्र, सरकारच्या या निर्णयातील एक महत्त्वाचा नियम साखरेच्या बाजारावर किती परिणाम करणार, याकडे आता लक्ष लागले आहे.

10 लाख टन कच्ची साखर आयात करण्यास परवानगी

साखरेच्या वाढत्या किमती नियंत्रणात आणण्यासाठी केंद्र सरकारने 31 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत 10 लाख टन कच्ची साखर आयात करण्यास परवानगी दिली आहे. यासोबतच शीतपेय आणि आईस्क्रीम उत्पादक, संबंधित व्यापारी तसेच घाऊक ग्राहकांसाठी साखरेच्या साठ्यावर मर्यादा निश्चित करण्यात आली आहे.

देशातील अनेक राज्यांकडून साखरेची साठेबाजी आणि काळाबाजार रोखण्यासाठी केंद्र सरकारकडे कठोर कारवाईची मागणी करण्यात आली होती. त्यानंतर सरकारने आयातीच्या नियमांमध्येही महत्त्वपूर्ण बदल केला आहे.

दोन महिन्यांत प्रक्रिया आणि विक्री बंधनकारक

सरकारच्या सुधारित नियमांनुसार, टॅरिफ रेट कोटा (TRQ) अंतर्गत आयात केलेल्या कच्च्या साखरेवर दोन महिन्यांच्या आत प्रक्रिया करून तिचे पांढऱ्या किंवा शुद्ध साखरेत रूपांतर करणे आणि त्यानंतर ती देशांतर्गत बाजारात विकणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.

यापूर्वी आयात केलेल्या कच्च्या साखरेवर वाजवी कालावधीत प्रक्रिया करून ती 31 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत बाजारात उपलब्ध करून देणे अपेक्षित होते. मात्र, आता सरकारने प्रक्रिया आणि विक्रीसाठी स्पष्टपणे दोन महिन्यांची मर्यादा निश्चित केली आहे.

या नियमाचा मुख्य उद्देश कच्च्या साखरेची साठेबाजी रोखणे आणि आयात केलेली साखर शक्य तितक्या लवकर देशांतर्गत बाजारात उपलब्ध करून देणे हा आहे.

महिनाभरात साखर 29 टक्क्यांनी महाग

सरकारी आकडेवारीनुसार, सोमवारी देशातील साखरेचा अखिल भारतीय सरासरी किरकोळ दर 63.05 रुपये प्रति किलो इतका होता. महिनाभरापूर्वी हाच दर 48.73 रुपये प्रति किलो होता. म्हणजेच अवघ्या एका महिन्यात साखरेच्या दरात सुमारे 29 टक्क्यांची वाढ झाली आहे.

तर कमाल किरकोळ दर 75 रुपये प्रति किलो इतका नोंदवण्यात आला आहे. अन्न सचिव संजीव चोप्रा यांच्या माहितीनुसार, कारखान्यातून येणाऱ्या साखरेचा दर अवघ्या सात ते दहा दिवसांत 47-48 रुपयांवरून थेट 62 रुपये प्रति किलो झाला आहे.

साखरेचे दर वाढण्यामागे नेमकं कारण काय?

साखरेच्या दरवाढीमागे अनेक कारणे असल्याचे सांगितले जात आहे. इंडियन शुगर अँड बायो-एनर्जी मॅन्युफॅक्चरर्स असोसिएशनचे अध्यक्ष नीरज शिरगावकर यांच्या म्हणण्यानुसार, देशात साखरेची कमतरता नसून सध्याचा साठा पुरेसा आहे.

मात्र, हवामानामुळे उसाच्या उत्पादनावर झालेला परिणाम, महाराष्ट्रातील वाढलेले गाळप दर आणि उत्तर प्रदेशातील उसाच्या वाणांशी संबंधित समस्या यामुळे साखरेच्या दरावर दबाव निर्माण झाला आहे.

ग्राहकांना स्वस्त साखर मिळणार का?

सरकारने 10 लाख टन कच्ची साखर आयात करण्याचा निर्णय घेतल्याने बाजारात साखरेचा अतिरिक्त पुरवठा होण्याची शक्यता आहे. त्यातच आयात केलेल्या कच्च्या साखरेवर दोन महिन्यांत प्रक्रिया करून तिची विक्री करण्याची सक्ती केल्याने साठेबाजीला आळा बसण्याची अपेक्षा आहे.

त्यामुळे आगामी काळात साखरेच्या वाढलेल्या दरांना काही प्रमाणात लगाम लागतो का आणि त्याचा थेट फायदा ग्राहकांना मिळतो का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.