मराठी साहित्याच्या इतिहासाला हादरा! शांता शेळके यांच्या मंचर येथील वाड्याचा भाग पावसात कोसळला

पुणे :राज्यात सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे जनजीवन विस्कळीत झाले असून अनेक ठिकाणी पूर, भूस्खलन आणि जुन्या इमारती कोसळण्याच्या घटना घडत आहेत. या नैसर्गिक संकटाचा फटका आता महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि साहित्यिक वारशालाही बसला आहे. मराठी साहित्यातील ज्येष्ठ कवयित्री, गीतकार आणि लेखिका शांता शेळके यांच्या पुणे जिल्ह्यातील मंचर येथील ऐतिहासिक वाड्याचा काही भाग मुसळधार पावसामुळे कोसळल्याची घटना समोर आली आहे. या घटनेमुळे साहित्यविश्वात हळहळ व्यक्त होत असून वारसा वास्तूंच्या संरक्षणाचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर आला आहे.

शांता शेळके यांचे बालपण याच वाड्यात गेले. या वास्तूमध्येच त्यांच्या संवेदनशील व्यक्तिमत्त्वाची जडणघडण झाली आणि पुढे त्यांनी कविता, भावगीते, चित्रपटगीते, अनुवाद, ललित लेखन आणि पत्रकारिता अशा विविध क्षेत्रांत भरीव योगदान देत मराठी साहित्यविश्वात अढळ स्थान निर्माण केले. त्यामुळे हा वाडा केवळ एक जुनी वास्तू नसून मराठी साहित्याच्या इतिहासातील एक महत्त्वाचा सांस्कृतिक ठेवा मानला जातो.

गेल्या काही दिवसांपासून मंचर परिसरात सुरू असलेल्या संततधार पावसामुळे वाड्याच्या जीर्ण झालेल्या भागावर मोठा ताण आला. अखेर पावसाचा जोर वाढल्यानंतर वाड्याचा काही भाग कोसळला. सुदैवाने घटनेच्या वेळी त्या ठिकाणी कोणीही नसल्याने कोणतीही जीवितहानी झाली नाही. मात्र, वास्तूचे नुकसान झाल्याने साहित्यप्रेमी आणि स्थानिक नागरिकांमध्ये चिंता व्यक्त होत आहे.

स्थानिक नागरिकांच्या मते, ही वारसा वास्तू अनेक वर्षांपासून दुरुस्तीची वाट पाहत होती. वारसा वास्तूंच्या संवर्धनासाठी वेळेत उपाययोजना झाल्या असत्या, तर हे नुकसान टाळता आले असते, अशी भावना व्यक्त केली जात आहे. या घटनेनंतर प्रशासनाने उर्वरित वास्तूची पाहणी करून ती सुरक्षित करण्यासाठी तातडीने उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी जोर धरत आहे.

दरम्यान, राज्यात सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे अनेक जुन्या इमारती आणि वाडे धोकादायक स्थितीत आले आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, ऐतिहासिक आणि वारसा वास्तूंचे नियमित संरचनात्मक परीक्षण, संवर्धन आणि दुरुस्ती न झाल्यास अशा घटना भविष्यात वाढू शकतात. त्यामुळे केवळ शांता शेळके यांच्या वाड्याचाच नव्हे, तर राज्यभरातील सर्व वारसा वास्तूंचे संरक्षण करण्यासाठी स्वतंत्र कृती आराखडा तयार करण्याची गरज असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे.

शांता शेळके यांच्यासारख्या साहित्यरत्नांच्या स्मृती जपणाऱ्या वास्तू या महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक ओळखीचा अविभाज्य भाग आहेत. त्यामुळे या ऐतिहासिक वाड्याचे संवर्धन करून पुढील पिढ्यांसाठी हा साहित्यिक वारसा जतन करणे ही काळाची गरज असल्याची भावना साहित्यप्रेमींनी व्यक्त केली आहे.